Về danh sách bài viết
Post 17/11/2026 10 phút đọc

Another | アナザー | Lớp Học Đã Học Cách Không Nhìn Thấy Một Người

Phân tích — Tsutomu Mizushima, Yukito Ayatsuji, P.A. Works, 2012

Poster Another Another (2012) — đạo diễn Tsutomu Mizushima, P.A. Works, dựa trên tiểu thuyết của Yukito Ayatsuji.

Bài viết chia làm hai nửa. Nửa đầu không có spoiler. Nửa sau phân tích toàn bộ câu chuyện, có đánh dấu rõ chỗ bắt đầu.

Một thị trấn tên Yomiyama

Mùa xuân năm 1998. Kouichi Sakakibara, mười lăm tuổi, chuyển từ Tokyo về thị trấn nhỏ Yomiyama, quê mẹ, để sống cùng ông bà và người dì trong khi bố đi công tác nước ngoài. Ngay trước ngày nhập học, cậu bị tràn khí màng phổi, phải nằm viện. Trong thang máy bệnh viện, cậu gặp một cô gái đeo bịt mắt, mặc đồng phục trường mình, đang cầm một con búp bê đi xuống tầng hầm, nơi đặt nhà xác. Cô nói tên mình là Mei. Rồi cửa thang máy đóng lại.

Khi Kouichi đến lớp 3-3 của trường trung học Yomiyama Bắc, cậu thấy cô gái ấy ngồi ở bàn cuối, cạnh cửa sổ. Và cậu nhận ra một điều kỳ lạ: không ai nói chuyện với cô. Không ai nhìn cô. Giáo viên điểm danh không gọi tên cô. Khi Kouichi hỏi về cô, các bạn cùng lớp lảng đi, mặt tái nhợt, như thể cậu vừa nói một điều cấm kỵ.

Như thể Mei Misaki không tồn tại.

Rồi người trong lớp bắt đầu chết.

Một bậc thầy trinh thám

Another dựa trên tiểu thuyết năm 2009 của Yukito Ayatsuji, một cái tên rất lớn trong văn học trinh thám Nhật Bản. Năm 1987, ông ra mắt với The Decagon House Murders, cuốn tiểu thuyết được coi là đã khởi đầu trào lưu shin honkaku, “trinh thám chính thống mới”, đưa thể loại trinh thám giải đố cổ điển kiểu Agatha Christie trở lại văn học Nhật. Ayatsuji là người viết những câu đố.

Và Another là một câu đố. Nhưng là một câu đố được bọc trong không khí của một câu chuyện ma. Bản anime mười hai tập do P.A. Works sản xuất năm 2012, đạo diễn Tsutomu Mizushima, giữ được cả hai lớp ấy.

Một bài review trên diễn đàn VNSharing mô tả Another là sự pha trộn giữa trinh thám và kinh dị, kể lại quá trình giải mã một lời nguyền kéo dài hơn hai mươi năm. Mình nghĩ đó là cách mô tả chính xác. Bạn xem Another để sợ, nhưng bạn cũng xem để đoán. Và cả hai cảm giác ấy được giữ cân bằng đến tập cuối.

Không khí

Thứ mà Another làm tốt nhất, trước cả câu chuyện, là không khí.

Yomiyama là một thị trấn nông thôn mùa hè, đầy những con đường vắng, những ngôi nhà gỗ cũ, những cánh đồng xanh dưới nắng. Nhưng P.A. Works vẽ nó với một sắc độ hơi lạnh, hơi xám, như thể có một lớp bụi mỏng phủ lên mọi thứ. Những hành lang trường học dài và vắng. Những phòng học trống trong buổi chiều. Tiếng ve sầu kêu không dứt.

Nhạc nền của Kow Otani dùng nhiều đàn dây và piano, chậm, lạnh, như một bản nhạc thính phòng trong một căn biệt thự bỏ hoang. Bài mở đầu, Kyoumu Densen của nhóm ALI PROJECT, là một bản rock gothic với giọng hát như một bài thánh ca bị ma ám.

Và có những con búp bê. Mei sống phía trên một phòng trưng bày búp bê, tên là “Yomi”, nơi mẹ cô làm những con búp bê bằng sứ, cao bằng người thật, với đôi mắt thủy tinh trống rỗng. Những con búp bê ngồi trong bóng tối, có con không có tay, có con chỉ có nửa thân người. Mắt của Mei, bên dưới tấm bịt mắt, cũng là một con mắt búp bê.

Mình nghĩ những con búp bê là hình ảnh trung tâm của Another. Một thứ trông giống người, nhưng không phải người. Một thứ mà ta không biết có đang nhìn mình hay không. Như Mei. Như một học sinh mà cả lớp coi như không tồn tại.

Lời khuyên cho người chưa xem

Nếu bạn chưa xem Another, đây là ba lời khuyên.

Đừng đọc tóm tắt hay bình luận trên mạng. Another là bộ anime mà biết trước một chi tiết thôi là mất nửa cái hay. Và một vài cái chết trong phim đã trở thành meme nổi tiếng đến mức rất dễ bị lộ.

Xem buổi tối, tắt đèn. Bộ phim được làm để xem trong bóng tối.

Hãy nghi ngờ tất cả mọi người. Đó là cách xem đúng nhất, vì đó cũng chính là cách các nhân vật trong phim dần dần học được.


Từ đây trở đi là spoiler toàn bộ câu chuyện.

Lời nguyền

Năm 1972, lớp 3-3 có một học sinh tên Misaki, được mọi người yêu quý. Misaki chết đột ngột. Cả lớp không chịu chấp nhận. Họ quyết định giả vờ như Misaki vẫn còn sống: vẫn nói chuyện với chiếc bàn trống, vẫn gọi tên Misaki khi điểm danh, đến tận lễ tốt nghiệp. Và trong bức ảnh tốt nghiệp của lớp, người ta thấy Misaki đứng ở góc ảnh. Mờ nhạt. Xanh xao. Nhưng ở đó.

Từ đó, lớp 3-3 bị nguyền rủa. Vào một số năm, lớp có thêm một học sinh: một người đã chết, nhưng không ai nhớ ra là đã chết, kể cả chính người đó. Hồ sơ, ký ức, mọi thứ đều bị thay đổi để người ấy hòa vào. Và những năm có “người thừa”, học sinh và người thân của lớp 3-3 bắt đầu chết, từng người một, bằng những tai nạn.

Để chống lại lời nguyền, học sinh lớp 3-3 nghĩ ra một biện pháp: nếu lớp có thêm một người, thì hãy bớt đi một người. Chọn một học sinh, và cả lớp, cả giáo viên, sẽ coi như học sinh đó không tồn tại. Không nói chuyện, không nhìn, không thừa nhận. Như thế, số học sinh “tồn tại” sẽ trở lại bình thường, và lời nguyền sẽ không hoạt động.

Năm 1998, Mei là người bị chọn.

Người không tồn tại

Đây là thứ làm mình nhớ Another nhất. Không phải những cái chết. Mà là luật “người không tồn tại”.

Nghĩ kỹ về nó. Một lớp học ba mươi người, mỗi ngày, cùng nhau đồng ý xóa một người ra khỏi thực tại. Không phải vì người ấy làm gì sai. Chỉ vì họ sợ. Và họ làm điều ấy một cách có tổ chức, có kỷ luật, như một nghi lễ. Giáo viên cũng tham gia. Đó không phải là bắt nạt theo kiểu ồn ào, đánh đập. Nó là một thứ im lặng, lịch sự, và tàn nhẫn hơn nhiều.

Và Mei chấp nhận nó. Cô ngồi một mình ở bàn cuối, đọc sách, vẽ tranh, đi lên sân thượng một mình. Cô nói với Kouichi rằng cô không cảm thấy cô đơn. Rằng không tồn tại cũng thoải mái theo cách của nó.

Rồi Kouichi, vì đã nói chuyện với Mei khi chưa biết luật, cũng bị biến thành người không tồn tại thứ hai. Và hai người không tồn tại, lần đầu tiên, có nhau.

Mình nghĩ đây là phần đẹp nhất của Another: những tập ở giữa, khi Kouichi và Mei cùng nhau điều tra lời nguyền, cùng nhau đi qua thị trấn mùa hè, như hai bóng ma mà không ai nhìn thấy. Một bài review tiếng Anh nhận xét rằng Mei thú vị hơn nhiều nhân vật nam chính, và phần tình cảm giữa cô và Kouichi ở các tập đầu là phần đáng nhớ nhất. Mình đồng ý.

Cái chết như một màn trình diễn

Phải nói về những cái chết, vì Another nổi tiếng vì chúng.

Một nữ sinh trượt chân trên cầu thang trong mưa, ngã xuống, và cây dù cô đang cầm đâm xuyên qua cổ. Một người phụ nữ bị mắc kẹt trong thang máy rơi. Một học sinh bị tim. Một giáo viên đứng trước lớp, rút dao, và tự sát trước mặt học sinh. Những cái chết ấy được dựng như những màn trình diễn: chậm, chi tiết, đầy máu, với những sự trùng hợp đến mức phi lý.

Nhiều người thấy chúng lố, đặc biệt cái chết với cây dù đã trở thành một meme được chế giễu trên mạng. Mình hiểu. Another có những lúc giống Final Destination hơn là một phim kinh dị tâm lý. Nhưng mình nghĩ sự phi lý ấy là có chủ ý. Lời nguyền trong Another không có hình dạng, không có ý chí. Nó chỉ là sự trùng hợp. Và không có gì đáng sợ hơn việc biết rằng thế giới, bằng những tai nạn ngẫu nhiên nhất, đang cố giết mình.

Trại hè

Rồi đến hai tập cuối, và Another làm điều mà mình nghĩ là đáng sợ nhất của cả bộ phim.

Lớp 3-3 đi trại hè. Ở đó, họ tìm thấy một cuộn băng ghi âm của một học sinh năm 1983, kể rằng lời nguyền năm ấy đã dừng lại sau khi “người thừa” bị giết. Không phải bằng tai nạn. Bằng tay của một học sinh khác. Giết người chết, và lời nguyền sẽ chấm dứt.

Tin đồn lan ra. Ai đó nói rằng Mei là người thừa. Và cả lớp, những học sinh trung học bình thường, những người đã cùng nhau coi cô như không tồn tại suốt nhiều tháng, giờ cầm dao, cầm gậy, cầm súng, và đi săn cô.

Đó là lúc Another cho ta thấy con quái vật thật sự của nó. Lời nguyền giết người bằng tai nạn. Nhưng nỗi sợ lời nguyền làm người ta giết nhau trực tiếp. Không có ma quỷ nào cầm dao trong đêm ấy. Chỉ có con người, sợ hãi, tin vào một tin đồn, và sẵn sàng giết một bạn cùng lớp để được an toàn.

Mình nghĩ đây là lúc Another vượt qua thể loại kinh dị để trở thành một thứ khác: một câu chuyện về việc đám đông, khi sợ hãi, có thể làm những gì. Về việc luật “người không tồn tại”, thứ mà cả lớp đã chấp nhận như một biện pháp phòng vệ lịch sự, chỉ cách việc giết người đúng một bước.

Người thừa

Và rồi sự thật được tiết lộ. Người thừa không phải Mei.

Mei có một con mắt búp bê. Mẹ cô làm nó cho cô sau khi cô mất mắt trái hồi nhỏ. Và qua con mắt ấy, cô có thể nhìn thấy “màu của cái chết”, một sắc màu bao quanh những người đã chết. Cô đã nhìn thấy nó từ đầu năm. Cô biết người thừa là ai. Nhưng cô không nói.

Người thừa là Reiko Mikami, người dì sống cùng nhà với Kouichi. Cũng là cô Mikami, giáo viên phụ của lớp 3-3. Người mà Kouichi tin tưởng nhất trong gia đình mới, người đã đón cậu về Yomiyama, người đã cười với cậu mỗi ngày. Bà đã chết từ năm trước. Không ai nhớ. Kể cả bà.

Và Kouichi phải tự tay làm điều mà lời nguyền đòi hỏi.

Mình nghĩ cái kết này là cú đánh tàn nhẫn nhất của Ayatsuji. Không phải vì sự bất ngờ, mà vì ý nghĩa của nó. Người mà ta không nhìn thấy, người không tồn tại thật sự, không phải là cô gái đeo bịt mắt ngồi cuối lớp mà cả lớp cố tình phớt lờ. Mà là người ở ngay bên cạnh ta, mà ta nhìn thấy mỗi ngày, và chưa bao giờ thật sự nhìn.

Sách và phim

Theo wiki của người hâm mộ, bản anime đi khá sát tiểu thuyết đến khoảng tập 7, rồi rẽ sang hướng riêng. Đoạn đi biển trong anime không có trong sách. Trong sách, Akazawa, cô bạn cứng rắn đứng ra giữ luật “người không tồn tại”, có nhiều đất diễn và chiều sâu hơn hẳn. Và mức độ bạo lực ở hai tập cuối được đẩy lên nhiều so với nguyên tác. Cùng năm 2012 còn có một bản phim người đóng.

Lời kết

Mười điểm. Another không hoàn hảo. Vài cái chết lố thật. Một vài nhân vật phụ mờ nhạt. Và nếu bạn không thích máu me, hai tập cuối sẽ rất khó xem.

Nhưng hiếm có bộ kinh dị nào làm mình sợ con người hơn sợ ma như vậy. Lời nguyền của lớp 3-3 chỉ là một cái cớ. Thứ đáng sợ thật sự là một lớp học đã học cách không nhìn thấy một người, một cách lịch sự, đồng lòng, và tin rằng mình đang làm điều đúng.


Nguồn tham khảo:

Tiếng Việt

Tiếng Anh