Final Fantasy X | ファイナルファンタジーX | Chuyến Hành Hương Đến Cái Chết
Phân tích — Kazushige Nojima, Yoshinori Kitase, Square, 2001
Final Fantasy X (2001) — Square, kịch bản Kazushige Nojima, nhà sản xuất Yoshinori Kitase, nhạc Nobuo Uematsu, Masashi Hamauzu, Junya Nakano.
Bài viết tiết lộ toàn bộ cốt truyện, kể cả cái kết.
Hãy nghe câu chuyện của tôi
Final Fantasy X bắt đầu bằng một lời mời.
Một nhóm người ngồi quanh đống lửa giữa những tàn tích đổ nát. Một chàng trai tóc vàng, Tidus, đứng nhìn ra xa, nơi những thứ ánh sáng kỳ lạ bay lên trời. Và giọng anh vang lên: hãy nghe câu chuyện của tôi. Đây có thể là cơ hội cuối cùng.
Rồi câu chuyện quay ngược lại. Về một thành phố rực rỡ ánh đèn, Zanarkand, nơi Tidus là ngôi sao của môn thể thao blitzball, chơi bóng dưới nước trong một sân vận động hình cầu khổng lồ. Hàng nghìn người cổ vũ. Tidus đang ở đỉnh cao.
Rồi một thứ gì đó khổng lồ xuất hiện trên bầu trời. Một sinh vật như một cơn sóng thần sống, nuốt chửng thành phố. Tidus bị cuốn vào nó.
Anh tỉnh dậy trong nước, ở một thế giới khác. Một thế giới tên Spira. Và người ta nói với anh rằng Zanarkand đã bị hủy diệt từ một nghìn năm trước.
Spira
Spira là một thế giới sống trong nỗi sợ.
Sinh vật đã nuốt chửng Zanarkand có một cái tên: Sin. Nó xuất hiện bất ngờ, tàn phá những thị trấn, giết hàng nghìn người, rồi biến mất. Không ai có thể đánh bại nó. Không vũ khí nào làm nó tổn thương.
Tôn giáo Yevon dạy người dân Spira rằng Sin là sự trừng phạt cho tội lỗi của loài người. Họ đã dùng máy móc, đã tạo ra những thành phố như Zanarkand, đã kiêu ngạo. Và Sin sẽ tồn tại cho đến khi loài người chuộc hết tội lỗi.
Chỉ có một cách để có được vài năm bình yên. Một summoner, người triệu hồi, đi hành hương qua tất cả những ngôi đền của Spira, cầu nguyện với những linh hồn ở đó, nhận sức mạnh của họ. Rồi đến tàn tích Zanarkand, nhận Final Aeon, linh thú triệu hồi cuối cùng. Và đánh bại Sin.
Sau đó là một khoảng thời gian bình yên, gọi là Calm. Rồi Sin quay lại.
Yuna
Tidus gặp Yuna. Một cô gái trẻ, hiền lành, luôn mỉm cười. Cô vừa trở thành summoner, và chuẩn bị bắt đầu cuộc hành hương của mình. Cha cô, Braska, là summoner đã đánh bại Sin mười năm trước.
Tidus tham gia nhóm hộ vệ của Yuna. Anh nghĩ rằng nếu đi đến Zanarkand, anh sẽ tìm được đường về nhà. Và dọc đường, anh dần yêu Yuna.
Một bài viết tiếng Việt trên Gamek, “Final Fantasy X — Cuộc hành hương giàu cảm xúc”, nhận xét rằng game có cách xây dựng nhân vật rất có chiều sâu, bình dị và rất đời. Mình đồng ý. Những người trong nhóm của Yuna không phải anh hùng. Wakka, vận động viên blitzball mộ đạo, ghét những người Al Bhed dùng máy móc. Lulu, pháp sư lạnh lùng, đã mất người yêu. Kimahri, chiến binh tộc Ronso ít nói, bảo vệ Yuna từ khi cô còn nhỏ. Auron, người lính già bí ẩn, từng là hộ vệ của cha Yuna. Mỗi người mang một vết thương. Và mỗi người đều biết một điều mà Tidus không biết.
Điều mà mọi người biết
Mình nghĩ cảnh hay nhất ở nửa đầu Final Fantasy X là cảnh ở Kilika.
Sin vừa tấn công thị trấn Kilika. Hàng trăm người chết. Và Yuna, summoner trẻ, làm một nghi lễ gọi là Sending, đưa linh hồn những người chết về cõi bên kia. Nếu không được đưa đi, họ sẽ biến thành quái vật.
Yuna bước ra mặt nước, nơi những chiếc quan tài trôi bồng bềnh. Và cô nhảy múa. Trên mặt nước. Cầm cây gậy summoner, xoay tròn, chậm rãi. Những đốm sáng bay lên từ những chiếc quan tài, quấn quanh cô, rồi bay lên trời. Những người thân đứng trên bến cảng, khóc.
Tidus nhìn Yuna nhảy, và không hiểu. Anh nghĩ đó chỉ là một nghi lễ.
Nhưng mọi người khác trong nhóm đều biết. Mỗi chiếc quan tài trên mặt nước là một lời nhắc nhở về điều đang chờ Yuna ở cuối cuộc hành hương.
Tiếng cười
Và rồi là cảnh nổi tiếng nhất của Final Fantasy X. Cảnh bị chế giễu nhiều nhất lịch sử game.
Ở thành phố Luca, sau một trận blitzball, Tidus và Yuna đứng nói chuyện. Yuna bảo Tidus thử cười to lên, để vui hơn. Tidus cố. Và tiếng cười của anh gượng gạo, đơ cứng, khó chịu đến mức buồn cười. “Ha… ha… ha… HA HA HA HA!” Yuna phì cười, rồi bảo anh cười to hơn nữa. Và họ cùng cười.
Cảnh ấy đã thành meme, bị remix hàng trăm lần. Nhưng có một sự thật mà nhiều người không biết: nó gượng là có chủ ý.
Năm 2016, James Arnold Taylor, người lồng tiếng Tidus bản tiếng Anh, giải thích rằng sự gượng gạo ấy hoàn toàn cố ý, và bản lồng tiếng Nhật cũng làm y như vậy. Ông kể đã hỏi biên kịch Kazushige Nojima về cảnh này. Nojima trả lời rằng cười gượng là thứ chính ông từng tập trong các lớp học diễn xuất. Nhà sản xuất Yoshinori Kitase sau này cũng nói tiếng cười được viết để nghe gượng ép.
Hãy nhìn bối cảnh. Đây là hai người đang cố tỏ ra vui vẻ trong khi mọi thứ xung quanh đều buồn. Yuna đang gánh một sự thật mà cô không nói ra. Tiếng cười phải gượng. Nếu nó tự nhiên, cảnh đó sẽ là nói dối. Có một bài trên Sidequest tên là “Cảnh cười của Tidus thật ra hay”. Mình đồng ý.
Sự thật
Rồi Tidus biết sự thật.
Triệu hồi Final Aeon sẽ giết chết người triệu hồi. Mỗi summoner đã đánh bại Sin đều chết. Cha của Yuna đã chết như vậy. Và Yuna đang đi đến cái chết của chính mình. Cô biết từ đầu. Mọi người trong nhóm đều biết. Trừ Tidus.
Mình nghĩ đó là khoảnh khắc mà Final Fantasy X trở thành một bi kịch. Tất cả những nụ cười của Yuna, những lần cô nói về tương lai, những lần cô động viên Tidus, đều được nói bởi một người biết mình sắp chết. Và tiếng cười gượng ở Luca, giờ nghe lại, không còn buồn cười nữa.
Có một cảnh ở hồ Macalania mà mình nghĩ là cảnh lãng mạn nhất trong lịch sử Final Fantasy. Yuna, biết mình sắp chết, khóc một mình dưới nước. Tidus tìm thấy cô. Và họ hôn nhau dưới mặt hồ, giữa những đốm sáng, trong khi bài hát Suteki da ne vang lên.
Lời nói dối
Càng đi, nhóm của Yuna càng phát hiện ra rằng tôn giáo Yevon là một lời nói dối.
Sin không bao giờ chết hẳn. Final Aeon, sau khi đánh bại Sin, sẽ trở thành Sin mới. Một vòng lặp vô tận. Mỗi lần, một summoner hy sinh. Mỗi lần, một hộ vệ trở thành Final Aeon, và rồi trở thành Sin. Và những người lãnh đạo Yevon biết điều đó. Họ duy trì vòng lặp, vì nó cho họ quyền lực.
Và Sin hiện tại là Jecht. Cha của Tidus. Người đã đến Spira mười năm trước, theo cùng một cách như Tidus. Người đã trở thành hộ vệ của Braska, cha của Yuna. Và người đã hy sinh để trở thành Final Aeon, rồi trở thành Sin.
Tidus ghét cha mình. Jecht là một ngôi sao blitzball nổi tiếng, nghiện rượu, luôn chế giễu Tidus, gọi anh là đứa trẻ hay khóc. Rồi một ngày Jecht biến mất. Và giờ Tidus biết rằng cha mình đã ở Spira suốt thời gian ấy, đã hy sinh tất cả để cứu thế giới này. Và đã trở thành con quái vật nuốt chửng Zanarkand.
Một bài viết tiếng Việt khác trên Gamek, “Final Fantasy X — Trưởng thành cùng ký ức”, kể về khoảnh khắc Tidus chứng kiến cảnh hoang tàn của Zanarkand thật. Mình nghĩ đó là khoảnh khắc mà Tidus mất tất cả: thành phố của anh, con đường về nhà, và hình ảnh về người cha mà anh ghét.
Phá vỡ vòng lặp
Nhóm của Yuna quyết định phá vỡ vòng lặp. Không triệu hồi Final Aeon. Không hy sinh ai. Tìm một cách khác để đánh bại Sin, mãi mãi.
Và họ tìm ra cách. Nhưng nó có một cái giá.
Zanarkand mà Tidus đến từ đó không phải là Zanarkand thật. Nó là một giấc mơ. Những linh hồn được gọi là Fayth, những người đã hy sinh để trở thành aeon, đang mơ về Zanarkand của một nghìn năm trước. Và Tidus là một phần của giấc mơ ấy. Khi Sin bị đánh bại vĩnh viễn, khi các Fayth được giải thoát và ngừng mơ, Tidus sẽ biến mất.
Người phải hy sinh, cuối cùng, không phải Yuna. Mà là Tidus.
Huýt sáo
Cảnh cuối, Sin đã bị đánh bại. Spira được cứu. Và Tidus bắt đầu mờ dần.
Anh nhảy khỏi phi thuyền. Yuna chạy đến ôm anh. Và cô xuyên qua anh, như xuyên qua một bóng ma. Cô ngã xuống sàn. Không quay lại. Và nói “Em yêu anh.”
Tidus đứng sau cô. Anh ôm cô từ phía sau, dù cô không cảm nhận được. Rồi anh bước đi, nhảy khỏi phi thuyền, và biến mất vào bầu trời, nơi cha anh và những người đã chết đang chờ.
Trước đó, trong game, Tidus từng dạy Yuna huýt sáo. Anh nói với cô rằng nếu cô huýt sáo, anh sẽ chạy đến. Ở cuối game, trong bài phát biểu trước người dân Spira, Yuna nói rằng những người đã mất sẽ không bị lãng quên. Rồi cô đặt hai ngón tay lên môi, và huýt sáo.
Sau cảnh đó thì không ai cười nữa.
Lời kết
Chín điểm. Final Fantasy X là game Final Fantasy đầu tiên có lồng tiếng toàn bộ, đầu tiên có môi trường 3D trên PS2. Cũng vì là lần đầu, nên những cảnh như cảnh cười trở nên dễ bị chế giễu: khán giả chưa quen nghe nhân vật game nói chuyện như phim. Phần đầu game tuyến tính, nhiều đoạn chỉ là đi thẳng một đường. Và một số trò chơi phụ, như blitzball, có thể làm nhiều người phát điên.
Nhưng mình nghĩ Final Fantasy X là một trong những câu chuyện tình yêu hay nhất trong lịch sử game. Một cô gái biết mình sắp chết, vẫn mỉm cười. Một chàng trai không biết mình là giấc mơ, vẫn chiến đấu. Và một tiếng cười gượng gạo ở Luca, mà lần tới thấy meme, bạn sẽ biết nó buồn hơn nhiều so với vẻ ngoài.
Nguồn tham khảo:
Tiếng Việt
- Final Fantasy X — Cuộc hành hương giàu cảm xúc — Gamek
- Final Fantasy X — Trưởng thành cùng ký ức — Gamek
- Tidus — Final Fantasy Wiki tiếng Việt
Tiếng Anh
- How Final Fantasy X’s infamous laughing scene happened — Kotaku
- Here’s the truth behind Tidus’ infamous laugh in Final Fantasy X — Push Square
- Making the Cut: The Tidus laughing scene is good, actually — Sidequest
- Final Fantasy X review — an obsession with death — TL.net
- Final Fantasy X — Wikipedia