Harry Potter và Bảo Bối Tử Thần: Phần 2 | Cậu Bé Phải Chết, Và Người Đàn Ông Nói "Luôn Luôn"
Phân tích — David Yates, J.K. Rowling, 2011
Harry Potter and the Deathly Hallows — Part 2 (2011) — đạo diễn David Yates, dựa trên tiểu thuyết của J.K. Rowling.
Mười năm
Ở Việt Nam, rất nhiều người lớn lên cùng Harry Potter qua bản dịch của Lý Lan, do Nhà xuất bản Trẻ phát hành. Chính bà là người đặt cái tên mà ta quen thuộc cho cuốn cuối cùng: Harry Potter và Bảo bối Tử thần. Một thế hệ đã chờ đợi từng tập, đọc trong những đêm khuya, và lớn lên cùng cậu bé có vết sẹo hình tia chớp.
Và bộ phim cuối cùng, ra rạp tháng 7 năm 2011, là lời tạm biệt. Mười năm sau bộ phim đầu tiên, khi Daniel Radcliffe, Emma Watson và Rupert Grint đã từ những đứa trẻ mười một tuổi trở thành những người trẻ hai mươi mấy tuổi trước mắt khán giả, câu chuyện kết thúc.
Bảo bối Tử thần: Phần 2 trở thành phim có doanh thu cao nhất năm 2011, hơn một tỷ đô la trên toàn thế giới. Nhưng mình không nghĩ đó là điều quan trọng. Điều quan trọng là nó đã kết thúc câu chuyện theo cách mà những người lớn lên cùng nó cần.
Trận chiến Hogwarts
Phần lớn bộ phim là trận chiến Hogwarts. Voldemort và đội quân của hắn bao vây ngôi trường, và tất cả những gì Harry đã từng yêu quý suốt bảy năm phải chiến đấu.
David Yates dựng trận chiến này như một cuộc chiến thật. Những tấm khiên phép thuật bảo vệ trường vỡ tan như kính. Những bức tượng đá trong lâu đài được giáo sư McGonagall đánh thức, bước xuống từ bệ, tiến ra bảo vệ cổng. Những cây cầu sụp đổ. Những hành lang mà ta đã đi qua trong bảy bộ phim trước giờ đầy khói, lửa, và xác chết.
Và có những cái chết. Fred Weasley, một nửa của cặp song sinh đã làm ta cười suốt bảy năm. Remus Lupin và Nymphadora Tonks, nằm cạnh nhau trên sàn Đại Sảnh Đường, tay gần chạm vào nhau, để lại một đứa con mới sinh. Bộ phim không cho ta thấy họ chết. Nó chỉ cho ta thấy những gì còn lại. Và mình nghĩ cách ấy còn đau hơn.
Một bài trên blog của Tiki về bộ sách gọi Bảo bối Tử thần là nơi tình yêu là phép thuật cuối cùng. Mình nghĩ đó là cách đọc đúng nhất về cả bộ truyện. Và trận chiến Hogwarts là nơi điều đó được thể hiện rõ nhất: những người không có sức mạnh như Harry, những học sinh, những giáo viên, những người cha người mẹ, đứng lên chiến đấu, không phải vì họ mạnh, mà vì họ yêu ngôi trường ấy, yêu những người trong đó.
Snape
Và rồi đến Severus Snape.
Trong bảy bộ phim, Snape (Alan Rickman) là người thầy mà mọi học sinh đều ghét. Lạnh lùng, cay độc, bất công, luôn tìm cách hạ nhục Harry. Ở phần trước, ông đã giết thầy Dumbledore. Ông là kẻ phản bội. Ông là người của Voldemort.
Ở Bảo bối Tử thần: Phần 2, Snape chết. Voldemort cho con rắn Nagini cắn ông, vì hắn tin rằng Snape là chủ nhân thật của Cây Đũa Phép Cơm Nguội, và phải giết Snape thì cây đũa mới vâng lời hắn. Snape nằm trên sàn gỗ, máu chảy, hấp hối. Harry đến bên ông. Và Snape, với chút hơi sức cuối cùng, khóc ra những giọt nước mắt màu bạc, những ký ức của ông, và bảo Harry thu lấy chúng.
Rồi ông nói một câu cuối: “Nhìn ta.”
Harry nhìn ông. Và Snape nhìn vào đôi mắt của Harry, đôi mắt mà mọi người đều nói giống hệt mắt của mẹ cậu, Lily. Và ông chết.
Câu chuyện của Hoàng tử
Harry mang những ký ức ấy đến chậu Tưởng Ký. Và ta, cùng với Harry, nhìn thấy sự thật về Severus Snape.
Snape lớn lên ở cùng thị trấn với Lily Evans, mẹ của Harry. Cậu bé Snape, nghèo, cô độc, bị cha bạo hành, là người đầu tiên nói với cô bé Lily rằng cô là một phù thủy. Họ là bạn thân. Và cậu yêu cô. Suốt cả cuộc đời.
Nhưng Snape chọn con đường sai. Anh gia nhập phe Tử thần Thực tử. Lily rời xa anh, cưới James Potter, kẻ thù thời đi học của Snape. Và khi Voldemort biết về một lời tiên tri về một đứa trẻ có thể đánh bại hắn, Snape là người đã báo tin cho hắn. Voldemort quyết định giết đứa trẻ ấy: Harry Potter. Và cả mẹ cậu.
Snape cầu xin Voldemort tha cho Lily. Rồi cầu xin Dumbledore bảo vệ cô. Và khi Lily chết, Snape quỳ trong căn nhà đổ nát, ôm thi thể cô, gào khóc.
Từ đó, Snape làm gián điệp cho Dumbledore. Suốt mười bảy năm. Bảo vệ con trai của người phụ nữ ông yêu, và của người đàn ông ông ghét. Đứa trẻ có đôi mắt của cô. Ông giết Dumbledore vì chính Dumbledore yêu cầu ông làm vậy, vì Dumbledore đã sắp chết.
Và có một khoảnh khắc trong ký ức. Dumbledore, sau nhiều năm, ngạc nhiên hỏi Snape: sau ngần ấy thời gian? Snape giơ đũa lên, và một con hươu cái màu bạc, hình dạng Thần hộ mệnh của Lily, bay ra.
“Luôn luôn.”
Bài trên blog của Tiki gọi sự thật về Snape là cú lật ngược lớn nhất của cả series, và cho rằng tình yêu của Snape dành cho Lily là động lực cho mọi hành động của ông. Mình nghĩ một chữ “Luôn luôn” ấy là một trong những khoảnh khắc mạnh nhất của văn học thiếu nhi hiện đại. Một người đàn ông bị mọi người ghét bỏ, đã dành cả đời để bảo vệ đứa con của người phụ nữ không bao giờ yêu mình. Không ai biết. Không ai cảm ơn. Và ông chết mà vẫn không ai biết.
Điều Alan Rickman biết trước
Có một chi tiết hậu trường mà mình nghĩ làm cho câu chuyện của Snape còn đẹp hơn.
Từ rất sớm, khi bộ truyện mới chỉ ra được vài tập, J.K. Rowling đã kể cho Alan Rickman một bí mật về Snape. Một bí mật mà không ai khác, kể cả đạo diễn, biết. Rickman giữ bí mật ấy suốt gần mười năm. Ông dùng nó để định hướng cách diễn của mình, mỗi ánh mắt, mỗi lời nói của Snape với Harry. Có những lần đạo diễn yêu cầu ông diễn khác đi, và ông từ chối, vì ông biết những điều mà họ không biết.
Khi xem lại bảy bộ phim trước sau khi đã biết sự thật, ta thấy những khoảnh khắc nhỏ: một ánh nhìn của Snape về phía Harry, kéo dài một giây lâu hơn cần thiết. Một sự bảo vệ kín đáo, trong lúc vẫn tỏ ra căm ghét. Rickman đã đóng vai một người đàn ông yêu một người phụ nữ đã chết, trong mười năm, mà không ai biết. Như chính Snape.
Alan Rickman mất năm 2016. Mình nghĩ Snape là vai diễn mà ông sẽ được nhớ đến mãi.
Cậu bé phải chết
Và rồi, trong ký ức của Snape, Harry phát hiện ra sự thật cuối cùng. Thứ mà Dumbledore đã giữ kín suốt bảy năm.
Đêm Voldemort cố giết Harry khi cậu còn là một đứa bé, một mảnh linh hồn của Voldemort đã vỡ ra và bám vào Harry. Harry là một Trường Sinh Linh Giá, một vật chứa linh hồn của Voldemort. Chừng nào Harry còn sống, Voldemort không thể chết.
Harry phải chết.
Dumbledore đã biết điều đó từ lâu. Ông đã nuôi Harry, theo đúng lời Snape cay đắng nói trong ký ức, như một con lợn được vỗ béo để giết thịt.
Và Harry, một chàng trai mười bảy tuổi, chấp nhận. Cậu không chạy trốn. Cậu không tìm cách khác. Cậu đi bộ ra khỏi lâu đài, vào Rừng Cấm, nơi Voldemort đang chờ. Một mình.
Hòn đá phục sinh
Trên đường đi, Harry mở trái bóng Snitch mà Dumbledore để lại cho cậu. Bên trong là Hòn đá Phục sinh, một trong ba Bảo bối Tử thần. Cậu xoay nó trong tay. Và những người cậu yêu thương đã chết hiện ra bên cạnh cậu, như những bóng ma mờ ảo: cha cậu, James. Mẹ cậu, Lily. Chú Sirius. Thầy Lupin.
Harry hỏi họ: có đau không? Chết có đau không?
Sirius nói: nhanh hơn ngủ thiếp đi.
Harry hỏi họ có ở lại với cậu không. Mẹ cậu nói rằng họ luôn ở đây. Luôn luôn.
Rồi họ đi cùng cậu, đến chỗ Voldemort. Và Harry đứng trước kẻ thù, buông Hòn đá Phục sinh rơi xuống đất, và để Voldemort giết mình.
Mình nghĩ đó là cảnh đẹp nhất của cả loạt phim. Không phải trận chiến. Không phải những phép thuật. Mà là một chàng trai trẻ đi bộ đến cái chết của mình, với những người đã khuất đi bên cạnh, để cứu những người còn sống.
Ngã Tư Vua
Harry tỉnh dậy ở một nơi trắng xóa. Nó trông giống nhà ga Ngã Tư Vua, nơi cậu lên chuyến tàu đến Hogwarts lần đầu tiên năm mười một tuổi. Và Dumbledore ngồi ở đó, chờ cậu.
Dumbledore giải thích: Voldemort đã giết mảnh linh hồn của hắn trong Harry. Không phải Harry. Harry có thể chọn: đi tiếp, hoặc quay về.
Harry hỏi: chuyện này có thật không? Hay nó chỉ đang diễn ra trong đầu cậu?
Và Dumbledore trả lời bằng một câu mà mình nghĩ là câu nói hay nhất của cả bộ truyện. Dĩ nhiên là nó đang diễn ra trong đầu con, Harry. Nhưng tại sao điều đó lại có nghĩa là nó không có thật?
Mình nghĩ câu ấy không chỉ nói về Ngã Tư Vua. Nó nói về chính Harry Potter. Về những thế giới mà ta đọc trong sách, xem trên phim. Chúng diễn ra trong đầu ta. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng không có thật. Tình bạn, lòng can đảm, tình yêu mà ta cảm nhận được khi đọc Harry Potter, là thật.
Lời kết
Chín điểm. Bảo bối Tử thần: Phần 2 không phải bộ phim hoàn hảo. Có những thay đổi so với sách mà người hâm mộ không thích: Harry bẻ đôi Cây Đũa Phép Cơm Nguội và ném xuống vực, cái chết của Voldemort tan biến thành những mảnh vụn thay vì một xác người bình thường. Có những nhân vật quá ít đất diễn.
Nhưng nó làm được điều quan trọng nhất: kết thúc một câu chuyện mà một thế hệ đã lớn lên cùng, với sự tôn trọng mà nó xứng đáng. Và nó cho Snape khoảnh khắc mà ông đã chờ suốt bảy bộ phim.
Mười chín năm sau, ở nhà ga Ngã Tư Vua, Harry tiễn con trai mình lên tàu đến Hogwarts. Cậu bé tên là Albus Severus. Cậu sợ rằng mình sẽ bị xếp vào nhà Slytherin. Và Harry nói với con rằng cậu được đặt tên theo hai hiệu trưởng của Hogwarts. Một trong hai người ấy là nhà Slytherin, và là người can đảm nhất mà Harry từng biết.
Luôn luôn.
Nguồn tham khảo:
Tiếng Việt
- Review Harry Potter và Bảo Bối Tử Thần: Nơi tình yêu là phép thuật cuối — Tiki Blog
- Harry Potter And The Deathly Hallows: Part 2 — Kết thúc hành trình của cậu bé phù thủy — Motchill
Tiếng Anh