Về danh sách bài viết
Post 17/11/2026 10 phút đọc

Hereditary | Di Truyền | Một Gia Đình Trong Ngôi Nhà Búp Bê

Phân tích — Ari Aster, A24, 2018

Poster Hereditary Hereditary (2018) — đạo diễn và biên kịch Ari Aster, A24.

Bài viết phân tích toàn bộ cốt truyện, kể cả những cảnh gây sốc nhất.

Ngôi nhà búp bê

Hereditary mở đầu bằng một cáo phó, rồi một căn phòng.

Trên màn hình, dòng chữ thông báo cái chết của Ellen Taper Leigh, bà ngoại của gia đình Graham. Rồi máy quay lia chậm qua một xưởng làm việc đầy những mô hình thu nhỏ: những căn nhà, những căn phòng tí hon, được làm tỉ mỉ đến từng chi tiết. Máy quay tiến chậm về phía một mô hình: một ngôi nhà gỗ, với một căn phòng ngủ nhỏ ở tầng hai. Nó tiến vào gần, gần hơn nữa, cho đến khi căn phòng tí hon ấy lấp đầy màn hình.

Và rồi một người đàn ông bước vào căn phòng. Ông đánh thức cậu con trai đang ngủ trên giường. Căn phòng tí hon đã trở thành một căn phòng thật.

Mình nghĩ cảnh mở đầu ấy là một trong những cảnh mở đầu tài tình nhất của phim kinh dị hiện đại. Không có một giọt máu, không có một hình ảnh đáng sợ. Chỉ có một cú máy duy nhất. Nhưng nó nói cho ta biết mọi thứ: gia đình Graham là những con búp bê. Họ sống trong một ngôi nhà mà người khác đã dựng nên. Và ai đó đang nhìn vào họ từ bên ngoài.

Một gia đình đau buồn

Annie Graham (Toni Collette) là một nghệ sĩ làm mô hình thu nhỏ. Bà vừa mất mẹ, Ellen, một người phụ nữ bí ẩn, kín đáo, mà Annie có một mối quan hệ phức tạp suốt cả đời. Ở đám tang, Annie đọc điếu văn, và nói thẳng rằng mẹ bà là một người khó tính, giữ nhiều bí mật. Bà không khóc.

Chồng bà, Steve (Gabriel Byrne), một bác sĩ tâm lý điềm tĩnh. Con trai bà, Peter (Alex Wolff), một thiếu niên mười sáu tuổi lười biếng, hút cần sa. Và con gái bà, Charlie (Milly Shapiro), mười ba tuổi, một cô bé kỳ lạ, ít nói, có thói quen tặc lưỡi, hay vẽ những bức tranh kỳ quặc, và đã từng rất thân với bà ngoại.

Bài phân tích tiếng Việt trên Phim Learning, và nhiều bài tiếng Anh khác, đều đọc Hereditary trước hết như một bộ phim về nỗi đau mất mát, trước khi là một bộ phim về ma quỷ. Một bài tiếng Anh nhận xét rằng phim là một suy ngẫm về chấn thương gia đình, sức khỏe tâm thần, và hình ảnh người mẹ. Và Ari Aster, đạo diễn, đã nói rằng ông bắt đầu viết Hereditary như một bi kịch gia đình, về những gì xảy ra khi một gia đình bị nỗi đau xé nát. Yếu tố kinh dị đến sau.

Cột điện

Và rồi, khoảng ba mươi phút vào phim, Hereditary làm điều mà mình nghĩ không phim kinh dị nào dám làm.

Annie bắt Peter đưa Charlie đi cùng đến một bữa tiệc. Ở bữa tiệc, Charlie ăn nhầm một miếng bánh có hạt óc chó. Cô bé bị dị ứng. Cổ họng sưng lên. Cô bé không thở được. Peter hoảng loạn, bế em gái ra xe, lái như điên trong đêm tối về phía bệnh viện. Charlie, ở ghế sau, ngạt thở, thò đầu ra ngoài cửa sổ để lấy không khí.

Peter đánh lái để tránh một con vật chết giữa đường. Chiếc xe lướt sát một cột điện bên đường.

Và chúng ta không thấy gì. Chỉ nghe thấy một âm thanh. Rồi Peter dừng xe. Im lặng. Anh không quay lại nhìn. Anh ngồi đó, hai tay trên vô lăng, nhìn thẳng về phía trước, thở. Một lúc lâu. Rồi anh lái xe về nhà. Đỗ xe trong gara. Lên lầu. Nằm lên giường. Nhìn lên trần nhà, mắt mở to, không chớp.

Sáng hôm sau, ta nghe thấy tiếng Annie bước ra gara. Và tiếng hét của bà.

Mình nghĩ đó là cảnh kinh dị nhất mà mình từng xem, và nó không có một con ma nào. Chỉ có một tai nạn, một cậu thiếu niên không thể đối diện với điều mình vừa làm, và một người mẹ phát hiện ra xác con gái mình. Ari Aster giết chết nhân vật mà quảng cáo của bộ phim đặt ở trung tâm, ngay trong phần đầu. Và từ đó, Hereditary trở thành một thứ khác: một bộ phim về một gia đình không thể chữa lành.

Bữa tối

Sau cái chết của Charlie, có một cảnh bữa tối mà Toni Collette, mình nghĩ, đã cho thấy màn trình diễn hay nhất trong một phim kinh dị từng có.

Gia đình ngồi ăn tối. Im lặng. Peter, cảm thấy tội lỗi, cảm thấy bị mẹ đổ lỗi, buột miệng nói một câu. Và Annie bùng nổ. Bà gào lên với con trai mình, đổ lỗi cho cậu, nói rằng cậu không bao giờ nhận trách nhiệm cho bất cứ điều gì. Gương mặt bà méo đi vì giận dữ, vì đau đớn, vì một thứ gì đó còn tối tăm hơn. Và rồi bà nói rằng bà là mẹ của cậu, như thể đó là một lời buộc tội, như thể đó là một lời nguyền.

Peter nói rằng ít nhất cậu không cố giết bà khi bà đang ngủ.

Và ta biết được: nhiều năm trước, trong một cơn mộng du, Annie đã đổ xăng lên người Peter và Charlie khi hai đứa còn nhỏ, đang ngủ, và châm lửa. Bà tỉnh dậy kịp thời. Nhưng bà đã cố giết con mình.

Nhiều nhà phê bình nói Toni Collette xứng đáng được đề cử Oscar cho vai diễn này, và bị bỏ qua chỉ vì đây là một phim kinh dị. Mình đồng ý. Bà không đóng vai một người mẹ bị ma ám. Bà đóng vai một người mẹ bị nỗi đau ám, bị tội lỗi ám, bị sự giận dữ mà bà đã chôn giấu cả đời ám. Và điều kinh khủng nhất là ta không biết đâu là ma quỷ, đâu là con người.

Di truyền

Tên phim là Hereditary: Di truyền. Và câu hỏi trung tâm của nó là: ta thừa hưởng gì từ gia đình mình?

Annie kể ở một nhóm hỗ trợ những người đau buồn rằng mẹ bà bị rối loạn nhân cách phân ly. Cha bà chết đói vì trầm cảm loạn thần. Anh trai bà tự sát khi còn trẻ, để lại một lá thư buộc tội mẹ đã cố “đặt người khác vào trong” cậu. Cả gia đình bà là một chuỗi những bệnh tâm thần, những cái chết, những bí mật.

Và Annie sợ rằng bà đã truyền nó lại cho con mình. Rằng bà sẽ trở thành mẹ bà. Rằng những gì bà làm với Peter khi cậu còn nhỏ là bằng chứng.

Một bài phân tích tiếng Anh đặt câu hỏi rất thẳng thắn: Hereditary là câu chuyện về tâm lý, hay về sự can thiệp của ma quỷ? Mình nghĩ câu trả lời là cả hai, và đó là điều làm bộ phim đáng sợ. Nỗi đau di truyền. Bệnh tâm thần di truyền. Bạo lực trong gia đình di truyền. Ma quỷ trong Hereditary chỉ là một cách khác để nói về những thứ có thật mà nhiều gia đình đã trải qua: những thứ được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, mà không ai muốn, không ai chọn, và không ai thoát được.

Paimon

Rồi phần cuối của Hereditary lật ngược tất cả.

Annie gặp Joan (Ann Dowd), một người phụ nữ tốt bụng ở nhóm hỗ trợ, người cũng vừa mất con. Joan dạy Annie cách gọi hồn, để nói chuyện với Charlie. Annie thử. Và nó hoạt động. Cái ly trượt trên bàn. Những thứ kỳ lạ bắt đầu xảy ra trong nhà.

Và rồi Annie phát hiện ra sự thật. Mẹ bà, Ellen, là thủ lĩnh của một giáo phái thờ quỷ Paimon, một trong những vua của địa ngục trong ma thuật cổ đại. Joan là một thành viên của giáo phái. Mọi thứ, từ cái chết của Charlie, đến những buổi gọi hồn, đến sự xuất hiện của Joan, đều là một phần của một kế hoạch được chuẩn bị qua nhiều thế hệ. Giáo phái muốn đưa Paimon vào một cơ thể người. Một cơ thể đàn ông.

Họ đã thử với anh trai của Annie. Cậu tự sát để thoát. Họ đã đặt Paimon vào Charlie khi cô bé mới sinh ra, nhưng cô bé là con gái, nên đó chỉ là tạm thời. Theo nhiều nguồn, Ari Aster đã xác nhận rằng Charlie, ngay từ đầu, đã là Paimon. Cái chết của cô bé là để giải phóng Paimon, để nó có thể tìm đến cơ thể thật sự mà nó muốn.

Peter.

Bài phân tích trên Phim Learning tóm tắt rằng Paimon đã lừa Annie từ đầu, khiến bà nghĩ rằng mình là người hy sinh. Một bài trên /Film chỉ ra rằng Aster chọn Paimon, thay vì Satan, để tìm một góc nhìn mới cho câu chuyện về ma quỷ và giáo phái.

Ngôi nhà trên cây

Đoạn cuối của Hereditary là một cơn ác mộng mà mình không muốn mô tả chi tiết. Annie, bị ma nhập, bám trên trần nhà như một con nhện. Steve bị thiêu sống. Annie tự cưa đầu mình bằng một sợi dây kim loại, trong một trạng thái gần như mê đắm.

Peter nhảy ra khỏi cửa sổ. Và khi cậu tỉnh dậy, cậu không còn là Peter nữa.

Cậu đi theo ánh sáng, vào ngôi nhà gỗ trên cây trong vườn, nơi Charlie từng chơi. Ở đó, những thành viên giáo phái quỳ gối, trần truồng. Xác của Annie và bà ngoại Ellen, không đầu, quỳ trong góc như đang cầu nguyện. Một bức tượng với đầu của Charlie. Joan đặt một chiếc vương miện lên đầu Peter. Và nói: “Hãy chào mừng Paimon.”

Và rồi máy quay lùi ra. Ngôi nhà trên cây nhỏ dần, nhỏ dần, cho đến khi nó trông giống hệt một mô hình thu nhỏ. Một trong những ngôi nhà búp bê của Annie.

Vòng tròn khép lại. Từ đầu đến cuối, gia đình Graham chỉ là những con búp bê.

Sự bất lực

Mình nghĩ điều làm Hereditary đáng sợ hơn hầu hết phim kinh dị không phải là những hình ảnh ghê rợn, dù chúng có rất nhiều. Mà là cảm giác bất lực.

Trong phần lớn phim kinh dị, nhân vật chính có thể chiến đấu. Có thể tìm ra cách đánh bại con quái vật, hoặc ít nhất là chạy trốn. Trong Hereditary, không có cách nào cả. Số phận của gia đình Graham đã được quyết định từ trước khi họ được sinh ra, bởi một người bà mà họ không bao giờ thật sự hiểu. Mọi thứ họ làm, mọi lựa chọn họ đưa ra, đều là một phần của kế hoạch. Giống như những con búp bê trong ngôi nhà mô hình, di chuyển theo bàn tay của người khác.

Và đó, mình nghĩ, là lời ẩn dụ tàn nhẫn nhất của bộ phim về gia đình. Có những thứ ta thừa hưởng mà ta không thể chọn, không thể chối bỏ, không thể chữa lành. Và đôi khi, dù ta cố gắng đến đâu, ta vẫn trở thành chính thứ mà ta sợ nhất.

Lời kết

Chín điểm. Hereditary là phim điện ảnh đầu tay của Ari Aster, được làm với kinh phí khoảng mười triệu đô la, và thu về hơn tám mươi triệu. Nó trở thành một trong những phim kinh dị có ảnh hưởng nhất của thập niên 2010, mở đường cho làn sóng “kinh dị cao cấp” của hãng A24.

Nó không phải bộ phim dành cho tất cả mọi người. Nó tàn nhẫn, chậm rãi, và có những hình ảnh sẽ ở lại với bạn rất lâu sau khi xem. Nhưng nếu bạn chịu được, bạn sẽ thấy rằng dưới lớp vỏ của một câu chuyện về giáo phái và quỷ dữ, Hereditary là một trong những bộ phim chân thật nhất từng được làm về nỗi đau mất mát, và về những gì một gia đình có thể làm với nhau khi không còn biết cách yêu thương.


Nguồn tham khảo:

Tiếng Việt

Tiếng Anh