Về danh sách bài viết
Post 17/11/2026 11 phút đọc

Made in Abyss | メイドインアビス | Lời Nguyền Của Sự Tò Mò

Phân tích — Akihito Tsukushi, Masayuki Kojima, Kinema Citrus, 2017

Poster Made in Abyss Made in Abyss (2017) — Kinema Citrus, đạo diễn Masayuki Kojima, dựa trên manga của Akihito Tsukushi. Phim điện ảnh Dawn of the Deep Soul ra mắt năm 2020.

Bài viết tiết lộ nội dung mùa một và Dawn of the Deep Soul. Và Made in Abyss có những cảnh bạo lực với trẻ em rất nặng, không dành cho người yếu tim.

Một cái hố

Giữa một hòn đảo tên là Orth, có một cái hố.

Không ai biết nó sâu đến đâu. Không ai biết ai đã tạo ra nó, hay nó có từ bao giờ. Người ta chỉ biết rằng miệng hố rộng khoảng một nghìn mét, đáy hố thì chưa ai đo được, và bên trong nó là những sinh vật kỳ lạ, những phế tích của một nền văn minh cổ đại, và những cổ vật mang sức mạnh không thể giải thích. Người ta gọi nó là Abyss, Vực Thẳm.

Một thành phố đã mọc lên quanh miệng hố. Những người thám hiểm, gọi là Cave Raider, đi xuống Abyss để tìm cổ vật. Họ được xếp hạng bằng màu của những chiếc còi đeo trên cổ. Còi đỏ cho người mới. Còi xanh, còi mặt trăng, còi đen. Và trên cùng là Còi Trắng, những huyền thoại sống, những người đã đi xuống những tầng sâu nhất và trở về.

Và Abyss có một lời nguyền. Đi xuống thì dễ. Nhưng mỗi khi đi lên, dù chỉ vài mét, người ta phải trả giá. Càng xuống sâu, cái giá càng khủng khiếp.

Nét vẽ của Akihito Tsukushi tròn trịa, mềm mại, như một cuốn truyện tranh thiếu nhi. Những đứa trẻ má phúng phính, mắt to. Những con phố bằng gỗ, nắng vàng, những bức tranh phong cảnh như màu nước. Và đó là cái bẫy đầu tiên của Made in Abyss: nó làm ta tin rằng đây là một câu chuyện phiêu lưu cho trẻ em.

Nó không phải.

Riko

Riko mười hai tuổi, sống ở trại mồ côi Belchero, một trong những Cave Raider tập sự với chiếc còi đỏ. Mẹ cô là Lyza, một Còi Trắng huyền thoại với biệt danh “Kẻ Hủy Diệt”, người đã đi xuống Abyss nhiều năm trước và không trở về. Riko gần như không nhớ mẹ. Nhưng cô mơ về Abyss mỗi đêm. Cô muốn trở thành Còi Trắng như mẹ. Cô muốn xuống tận đáy.

Một ngày, trong một chuyến thám hiểm ở tầng đầu tiên, Riko tìm thấy một cậu bé bất tỉnh. Cậu có cánh tay máy có thể duỗi dài, và từ lòng bàn tay có thể bắn ra một tia sáng hủy diệt mọi thứ trên đường đi. Cậu không nhớ mình là ai. Riko đặt tên cậu là Reg, theo tên một con chó cô từng nuôi.

Rồi chiếc còi trắng của Lyza được đưa lên mặt đất, cùng với những ghi chép của bà. Và trong đó, có một dòng chữ mà Riko tin là dành cho mình: mẹ đang đợi con ở đáy Vực Thẳm.

Riko quyết định đi xuống. Reg đi cùng cô.

Đó là toàn bộ tiền đề. Một cô bé muốn gặp mẹ. Một cậu bé robot muốn biết mình là ai. Và một cái hố không đáy.

Lời nguyền

Lời nguyền của Abyss là cơ chế trung tâm của Made in Abyss, và nó được thiết kế như một bản tuyên ngôn về cái giá của sự tò mò.

Ở tầng một, lời nguyền khi đi lên chỉ là chóng mặt nhẹ, buồn nôn. Ở tầng hai, buồn nôn nặng, đau đầu, tê tay chân. Ở tầng ba, thêm ảo giác. Ở tầng bốn, đau đớn khắp cơ thể, chảy máu từ mọi lỗ trên người. Ở tầng năm, mất mọi giác quan, lú lẫn, tự làm hại bản thân. Ở tầng sáu, mất nhân tính, hoặc chết. Ở tầng bảy, cái chết chắc chắn.

Nghĩa là: một người đã xuống đến tầng sáu sẽ không bao giờ trở về được, ít nhất là không còn là con người. Mọi Còi Trắng đi xuống đáy đều biết rằng đó là chuyến đi một chiều.

Và Riko biết điều đó. Mọi người đều nói với cô điều đó. Cô vẫn đi.

Mình nghĩ đây là điều làm Made in Abyss khác với mọi câu chuyện phiêu lưu khác. Trong hầu hết các câu chuyện, nhân vật chính đi một hành trình để trở về, mang theo kho báu, kiến thức, sự trưởng thành. Trong Made in Abyss, không có đường về. Mỗi bước xuống là một bước không thể đảo ngược. Và nhân vật chính, một cô bé mười hai tuổi, vẫn chọn đi xuống.

Ozen

Ở đáy tầng hai, Riko và Reg gặp Ozen “Bất Động”, một Còi Trắng khác, một người phụ nữ cao lớn, lạnh lùng, đáng sợ. Ozen từng là người thầy của Lyza.

Và Ozen nói với Riko những điều mà cô không muốn nghe. Rằng mẹ cô có lẽ đã chết. Rằng lá thư kia có thể không có ý nghĩa gì. Và rằng chính Riko được sinh ra dưới Abyss, ở một tầng rất sâu. Cô chào đời trong tình trạng đã chết, và chỉ sống lại sau khi được đưa lên mặt đất trong một cổ vật có khả năng chặn lời nguyền.

Riko đã được sinh ra từ Abyss. Và cô đang trở về với nó.

Ozen bắt hai đứa trẻ trải qua một thử thách sinh tồn khắc nghiệt trước khi cho chúng đi tiếp. Bà tàn nhẫn, nhưng mình nghĩ bà là một trong những nhân vật thú vị nhất của bộ phim. Bà biết Abyss. Bà biết nó lấy đi những gì. Và bà vẫn để Riko đi, vì bà biết không có cách nào ngăn được một người đã bị Abyss gọi.

Tầng bốn

Tầng bốn là nơi Made in Abyss thôi giả vờ.

Riko bị một sinh vật bắn chất độc vào cánh tay. Để thoát khỏi nó, Reg phải bế cô leo lên một đoạn. Reg là robot, miễn nhiễm với lời nguyền. Nhưng Riko là con người. Và cô hứng trọn lời nguyền của tầng bốn: đau đớn khắp cơ thể, máu chảy từ mắt, từ mũi, từ tai.

Cánh tay nhiễm độc của cô sưng phồng lên. Nó phải được xử lý ngay tại chỗ, trong lúc cô gào khóc.

Cảnh ấy kéo dài. Nó không cắt đi. Nó không làm nhẹ đi. Nó bắt ta nghe tiếng thét của một đứa trẻ mười hai tuổi, nhìn máu của cô, nhìn sự bất lực của Reg. Nhiều người dừng xem Made in Abyss ở đây.

Và mình hiểu vì sao. Nhưng mình nghĩ cảnh ấy là cần thiết. Bởi vì nó là lần đầu tiên bộ phim cho ta thấy cái giá thật sự của giấc mơ của Riko. Abyss không phải một công viên giải trí. Nó không quan tâm Riko là một đứa trẻ, không quan tâm cô muốn gặp mẹ. Nó chỉ có quy luật. Và quy luật không có lòng thương xót.

Nanachi và Mitty

Riko và Reg được cứu bởi Nanachi.

Nanachi trông như một con thỏ, hoặc một con mèo, lông xù, tai dài, giọng nói lười biếng. Nanachi biết y thuật, biết chữa vết thương, và là một trong những nhân vật được yêu thích nhất của Made in Abyss. Nhưng Nanachi từng là một đứa trẻ con người.

Nanachi là một Hollow: một người đã chịu lời nguyền của tầng sáu, mất đi hình dạng con người, nhưng vẫn giữ được nhân tính. Một trường hợp gần như duy nhất.

Và Nanachi có một người bạn. Mitty.

Câu chuyện về Mitty là đoạn đau nhất của mùa một. Nanachi và Mitty là hai đứa trẻ mồ côi, được đưa xuống tầng năm để làm vật thí nghiệm. Cả hai bị đẩy qua lời nguyền tầng sáu. Nanachi trở thành Hollow, vẫn còn là mình. Mitty thì không. Mitty trở thành một khối thịt biến dạng, không còn suy nghĩ, không còn nói được. Và bất tử. Mỗi khi bị thương, cơ thể Mitty tự hồi phục. Không có cách nào để giết. Không có cách nào để cứu.

Nanachi đã sống cùng Mitty nhiều năm, chăm sóc khối thịt ấy, vì biết rằng ở đâu đó bên trong, Mitty vẫn đang đau.

Và khi Reg xuất hiện, với cánh tay có thể bắn ra tia sáng hủy diệt mọi thứ, Nanachi xin Reg một điều. Hãy giết Mitty.

Một bài viết tiếng Việt trên blog Berylstone, viết về ba tập cuối mùa một, nhận xét rằng phần nổi bật nhất thuộc về Nanachi, và tình thương của Nanachi dành cho Mitty mang tính phổ quát. Mình nghĩ đó là đúng. Câu chuyện của Nanachi và Mitty không chỉ là một câu chuyện kinh dị. Nó là câu chuyện về việc yêu một người đến mức phải để họ đi.

Bondrewd

Và người đã làm điều đó với Nanachi và Mitty là Bondrewd.

Bondrewd là Còi Trắng của tầng năm, sống trong một căn cứ tên Idofront. Ông đeo một chiếc mặt nạ kim loại với một khe sáng tím ở giữa, không bao giờ lộ mặt. Ông lịch sự, ân cần, luôn nói năng nhã nhặn. Ông gọi những đứa trẻ là “con”. Ông khen ngợi lòng dũng cảm của chúng. Và ông dùng chúng làm vật thí nghiệm.

Phim điện ảnh Dawn of the Deep Soul là phim về Bondrewd. Và nó tiết lộ những gì ông làm. Ông phát hiện ra rằng lời nguyền của Abyss có thể được “chuyển” sang người khác. Nếu một đứa trẻ đi cùng, lời nguyền sẽ rơi vào đứa trẻ ấy thay vì ông. Vì vậy ông tạo ra những thứ gọi là cartridge: những chiếc hộp nhỏ, chứa phần còn lại của những đứa trẻ, để mang theo khi ông đi lên, và để chúng chịu lời nguyền thay ông.

Và có Prushka, con gái nuôi của Bondrewd. Một cô bé ngọt ngào, vui tươi, trở thành bạn của Riko. Prushka yêu cha mình. Và Bondrewd yêu Prushka. Ông nói vậy, và mình tin ông nói thật.

Và ông vẫn biến cô thành một cartridge.

Mình nghĩ Bondrewd là phản diện đáng sợ nhất mình từng gặp trong anime. Không phải vì ông độc ác. Mà vì ông không độc ác, theo cách ông nhìn thế giới. Ông không ghét những đứa trẻ. Ông yêu chúng. Ông chỉ yêu Abyss nhiều hơn. Sự tò mò của ông, khát vọng muốn biết điều gì nằm ở đáy hố, lớn đến mức không còn chỗ cho bất cứ điều gì khác.

Có những bài review tiếng Việt về Dawn of the Deep Soul cho rằng câu chuyện có vẻ đã bị chính sức hút của Bondrewd đánh lừa, và để hắn thoát tội quá dễ dàng. Mình hiểu lời chê ấy. Bondrewd được viết hấp dẫn đến mức có lúc bộ phim như cũng bị cuốn theo ông.

Riko và Bondrewd

Và đây là điều mình nghĩ là sâu sắc nhất trong Made in Abyss.

Riko và Bondrewd giống nhau. Cả hai đều bị Abyss gọi. Cả hai đều sẵn sàng hy sinh mọi thứ để xuống sâu hơn. Riko đã bỏ trốn khỏi thị trấn, bỏ lại bạn bè, chấp nhận rằng mình sẽ không bao giờ trở về. Bondrewd đã hy sinh hàng trăm đứa trẻ.

Sự khác biệt giữa họ là gì? Mức độ? Hay chỉ là thời gian? Nếu Riko xuống đủ sâu, ở đó đủ lâu, liệu cô có trở thành Bondrewd không?

Ở cuối Dawn of the Deep Soul, chiếc còi trắng của Riko được làm từ chính Prushka. Riko mang theo cô bạn của mình xuống Abyss, như Bondrewd mang theo những cartridge. Mình không nghĩ đó là sự trùng hợp. Made in Abyss đang hỏi: sự tò mò của Riko, thứ đẹp đẽ nhất ở cô, có phải cũng là thứ đáng sợ nhất không?

Âm nhạc

Mình phải nói về nhạc của Kevin Penkin.

Penkin, một nhà soạn nhạc người Úc, viết cho Made in Abyss một bản nhạc mà mình nghĩ là một trong những bản nhạc anime hay nhất thập kỷ. Nó như tiếng hát của một nhà thờ dưới lòng đất. Những dàn hợp xướng, những giai điệu cổ xưa, những giọng hát bằng một ngôn ngữ không có thật. Nó làm cho Abyss nghe như một nơi linh thiêng. Đẹp, xa xăm, và không quan tâm đến ta.

Và mình nghĩ đó là cảm giác mà Made in Abyss muốn ta có về Abyss. Nó không phải một kẻ thù. Nó không ác. Nó chỉ là một thứ vĩ đại hơn ta, cổ xưa hơn ta, và có những quy luật của riêng nó. Và ta, những sinh vật nhỏ bé đầy tò mò, cứ đi xuống.

Lời kết

Chín điểm cho cả mùa một lẫn Dawn of the Deep Soul. Made in Abyss không dành cho tất cả mọi người. Nó có những cảnh bạo lực với trẻ em mà nhiều người sẽ không chịu nổi, và có những cảnh mà mình nghĩ đã đi quá xa. Nhưng mình nghĩ nó là một trong những bộ anime phiêu lưu độc đáo nhất từng được làm. Nó lấy thể loại phiêu lưu, thứ thường được dùng để kể về lòng dũng cảm và sự khám phá, và hỏi: cái giá của sự khám phá là gì?

Khi Anime News Network phỏng vấn đạo diễn và biên kịch về mùa hai, tiêu đề bài viết gói gọn bằng hai chữ: “nỗi kinh hoàng” và “kỳ quan”. Mình nghĩ đó là cách đọc cả bộ: Made in Abyss đẹp đến mức bạn muốn đi tiếp, và tàn nhẫn đến mức bạn hối hận vì đã đi.

Và nếu bạn thắc mắc vì sao Riko vẫn đi tiếp sau tất cả những điều ấy, thì đó chính là lời nguyền thật sự của Abyss. Không phải máu chảy hay nhân tính bị mất đi. Mà là sự tò mò. Một khi đã nhìn xuống cái hố ấy, ta không thể ngừng muốn biết điều gì ở dưới đáy.


Nguồn tham khảo:

Tiếng Việt

Tiếng Anh