Oregairu Zoku | やはり俺の青春ラブコメはまちがっている。続 | Một Thứ Gì Đó Thật
Phân tích — Wataru Watari, Kei Oikawa, feel., 2015
My Teen Romantic Comedy SNAFU TOO! (2015) — feel., đạo diễn Kei Oikawa, dựa trên light novel của Wataru Watari.
Bài viết tiết lộ nội dung cả mùa một và mùa hai.
Tuổi trẻ là dối trá
Oregairu bắt đầu bằng một bài văn.
Cô giáo Hiratsuka giao cho cả lớp viết một bài luận với đề tài “Nhìn lại cuộc sống trung học”. Và Hikigaya Hachiman, học sinh năm hai trường Sobu, nộp một bài văn mà cô không thể quên. Bài văn mở đầu bằng một tuyên bố: tuổi trẻ là dối trá. Tuổi trẻ là cái ác. Những kẻ tận hưởng tuổi trẻ là những kẻ tự lừa dối mình và người khác, biến mọi thất bại thành kỷ niệm đẹp, mọi sai lầm thành bài học quý giá. Và bài văn kết thúc bằng một lời nguyền: hỡi những kẻ đang tận hưởng tuổi trẻ, hãy nổ tung đi.
Cô Hiratsuka đọc xong, gọi Hachiman lên. Và như một hình phạt, cô đưa cậu vào Câu lạc bộ Tình nguyện.
Câu lạc bộ ấy có một thành viên duy nhất: Yukinoshita Yukino, cô gái xinh đẹp, thông minh, lạnh lùng nhất trường, người coi thường gần như tất cả mọi người. Sau đó có thêm Yuigahama Yui, cô gái vui vẻ, hòa đồng, luôn cố gắng làm vừa lòng mọi người. Nhiệm vụ của câu lạc bộ: giúp những học sinh đến nhờ vả. Không làm thay, mà dạy họ tự làm.
Ba người, ba cách đối mặt với thế giới. Yukino đứng trên mọi người. Yui hòa vào mọi người. Hachiman đứng ngoài mọi người.
Phương pháp của Hachiman
Ở mùa một, Hachiman có một cách giải quyết vấn đề rất riêng. Cậu không cố gắng làm cho mọi người hạnh phúc. Cậu tìm cách làm cho vấn đề biến mất, bất kể cái giá là gì. Và cái giá thường là chính cậu.
Ở lễ hội văn hóa cuối mùa một, khi một cô gái tên Sagami bỏ trốn khỏi trách nhiệm, Hachiman tìm thấy cô và nói những lời tàn nhẫn nhất có thể, để những người khác đến đúng lúc, nhìn thấy cậu là kẻ xấu, và an ủi Sagami. Cô được cứu. Cậu bị cả trường ghét. Vấn đề được giải quyết.
Hachiman tự hào về phương pháp ấy. Cậu tin rằng một kẻ cô độc như cậu không có gì để mất. Danh tiếng của cậu đã ở đáy. Sự căm ghét của người khác không làm cậu tổn thương. Vì vậy, cậu là người duy nhất có thể làm những việc mà người khác không thể làm.
Mình nghĩ đó là điều mà mùa hai, Zoku, muốn phá vỡ. Bởi vì Hachiman đã sai. Sự hy sinh của cậu có làm tổn thương người khác. Không phải những người cậu cứu. Mà là những người quan tâm đến cậu.
Con đường tre ở Kyoto
Mùa hai bắt đầu với chuyến đi Kyoto của khối năm hai.
Tobe, một cậu bạn ồn ào trong nhóm của Hayama, nhờ câu lạc bộ giúp cậu tỏ tình với Ebina, một cô gái trong cùng nhóm. Nhưng Ebina, theo cách rất kín đáo, cũng nhờ câu lạc bộ một việc: ngăn chuyện đó lại. Cô không muốn từ chối Tobe. Cô không muốn nhóm bạn tan vỡ.
Hai yêu cầu đối nghịch nhau. Và Hachiman giải quyết nó theo cách duy nhất cậu biết.
Trên con đường tre ở Arashiyama, ngay trước lúc Tobe kịp nói, Hachiman bước ra, và tỏ tình với Ebina trước. Một lời tỏ tình giả. Để bị từ chối. Để Ebina có cơ hội nói rằng cô không muốn hẹn hò với ai lúc này. Để Tobe nghe thấy, và không phải nói ra.
Yêu cầu hoàn thành. Nhóm bạn của Tobe được giữ nguyên. Không ai bị tổn thương.
Trừ Yukino và Yui.
Yukino nói với Hachiman rằng cô ghét cách làm của cậu. Yui khóc. Và cô nói với cậu một điều mà mình nghĩ là câu nói quan trọng nhất của mùa hai: đừng làm như vậy nữa. Cậu nên nghĩ đến cảm xúc của người khác. Của những người phải đứng nhìn cậu tự làm tổn thương mình.
Cuộc bầu cử
Rồi là yêu cầu của Isshiki Iroha, một học sinh năm nhất bị bạn bè đề cử làm hội trưởng hội học sinh để trêu chọc. Cô muốn thua cuộc bầu cử mà không bị bẽ mặt.
Và lần này, Yukino và Yui làm một điều bất ngờ. Mỗi người tự quyết định ra tranh cử, theo hai cách khác nhau. Yukino ra tranh cử vì cô nghĩ mình có thể làm tốt hơn. Yui ra tranh cử để Yukino không phải rời câu lạc bộ. Cả hai đều không nói với nhau, và không nói với Hachiman.
Hachiman giải quyết bằng cách thuyết phục Iroha muốn thắng, bằng cách cho cô thấy lợi ích của việc làm hội trưởng. Iroha trở thành hội trưởng. Yukino và Yui không phải tranh cử. Câu lạc bộ vẫn còn.
Nhưng không ai trong ba người nói thật với nhau điều mình nghĩ. Câu lạc bộ vẫn còn, nhưng thứ đã giữ nó lại với nhau bắt đầu rạn nứt. Họ ngồi trong cùng một căn phòng, uống trà, đọc sách, như mọi khi. Và không ai nói gì.
Giáng sinh
Yêu cầu tiếp theo, lại từ Iroha: tổ chức sự kiện Giáng sinh chung với trường Kaihin.
Hội học sinh trường Kaihin là một mớ hỗn độn. Hội trưởng của họ, Tamanawa, nói toàn những từ ngữ kinh doanh rỗng tuếch: “brainstorm”, “synergy”, “win-win”. Họ họp hết buổi này đến buổi khác, mà không quyết định được gì. Và ở trường Kaihin có Orimoto Kaori, cô gái mà Hachiman từng tỏ tình hồi cấp hai, và từng cười nhạo cậu.
Lần này, Hachiman không thể một mình giải quyết. Cậu không thể hy sinh bản thân, vì không có gì để hy sinh. Cậu không thể nói dối, vì không có ai để lừa. Cậu cần giúp đỡ.
Và Hachiman, người hai mùa liền tự hào rằng mình là kẻ cô độc, rằng không cần ai, rằng mọi mối quan hệ đều giả tạo, không biết cách nhờ giúp đỡ.
Tập 8
Trước tập 8, có một cảnh mà mình nghĩ là chất xúc tác cho mọi thứ. Cô Hiratsuka, người giáo viên duy nhất thật sự hiểu Hachiman, đưa cậu đi một vòng bằng xe hơi trong đêm. Và cô nói với cậu những điều mà cậu cần nghe. Một bài viết trên Beneath the Tangles chỉ ra rằng cuộc nói chuyện ấy là chìa khóa cho những gì xảy ra sau đó. Mình sẽ không nhắc lại cô nói gì. Đoạn đó đáng được nghe trong phim hơn là đọc lại ở đây.
Rồi tập 8.
Hachiman đến phòng câu lạc bộ, đứng trước Yukino và Yui. Và cậu nói ra điều cậu chưa từng nói.
Cậu không chỉ nhờ giúp sự kiện. Cậu nói rằng cậu muốn một thứ gì đó thật. Tiếng Nhật là honmono. Không phải một mối quan hệ mà ai cũng đoán ý nhau, ai cũng nhường nhau, ai cũng giữ khoảng cách để không làm tổn thương nhau. Mà một mối quan hệ mà người ta có thể hiểu nhau, kể cả khi điều đó đáng sợ, kể cả khi điều đó làm tổn thương. Cậu biết thứ đó có thể không tồn tại. Cậu biết nói ra điều này thật đáng xấu hổ, thật ích kỷ. Nhưng dù vậy, cậu vẫn muốn.
“Dù vậy, tôi… tôi muốn một thứ gì đó thật.”
Giọng Hachiman run lên, vỡ ra. Hachiman, người hai mùa liền tự hào rằng mình là kẻ cô độc, rằng tuổi trẻ là dối trá.
Honmono
Mình nghĩ cảnh ấy là một trong những cảnh hay nhất mà một bộ anime học đường từng làm. Và lý do là vì nó phủ định toàn bộ những gì Hachiman đã nói suốt hai mùa.
Bài văn đầu tiên của Hachiman nói rằng tuổi trẻ là dối trá. Và cậu đúng, theo một nghĩa. Những mối quan hệ quanh cậu đầy dối trá: nhóm của Hayama giữ hòa khí bằng cách không ai nói thật, Yui cố gắng làm vừa lòng mọi người đến mức quên mất mình muốn gì, Yukino giấu mình sau một bức tường lạnh lùng. Hachiman nhìn thấy những dối trá ấy, và chọn đứng ngoài.
Nhưng đứng ngoài cũng là một kiểu dối trá. Hachiman nói rằng cậu không cần ai. Đó là lời nói dối lớn nhất. Cậu cần. Cậu chỉ sợ. Sợ rằng nếu cậu cần ai đó, và họ không cần cậu, cậu sẽ bị tổn thương như hồi cấp hai, như mọi lần trước.
Honmono, thứ gì đó thật, không phải là một mối quan hệ không có dối trá. Hachiman biết rằng không có mối quan hệ nào như vậy. Nó là một mối quan hệ mà người ta dám đối mặt với dối trá, dám nói thật, dám bị tổn thương. Và lần đầu tiên, Hachiman dám.
Một bài review tiếng Anh nhận xét rằng bài phát biểu “honmono” là ví dụ tiêu biểu của việc những đoạn độc thoại lớn trong Oregairu không thật sự giải quyết được gì. Mình nghĩ đó là một nhận xét đúng, nhưng không phải là một lời chê. Oregairu không hứa rằng nói thật sẽ giải quyết mọi thứ. Nó chỉ nói rằng nói thật là bước đầu tiên. Và với một người như Hachiman, bước đầu tiên là bước khó nhất.
Không trả lời
Nửa cuối mùa là sự kiện Valentine. Là Haruno, chị gái Yukino, lần nữa xuất hiện, mỉm cười, và đặt câu hỏi về mối quan hệ của ba người. Là Yukino ngày càng xa cách, ngày càng phụ thuộc. Là Yui, cuối cùng, nói ra rằng cô muốn tất cả.
Mùa hai kết thúc mà không trả lời gì cả. Ba người vẫn ở trong câu lạc bộ. Vẫn chưa biết họ là gì của nhau. Phải đến mùa ba, nhiều năm sau, câu chuyện mới được viết tiếp.
Mình nghĩ đó là một cái kết dũng cảm. Nhiều bộ anime học đường kết thúc bằng một lời tỏ tình, một cái ôm, một nụ hôn. Oregairu Zoku kết thúc bằng ba người trẻ, vừa học được cách nói thật với nhau, và nhận ra rằng nói thật không làm mọi thứ dễ dàng hơn. Chỉ làm nó thật hơn.
Lời kết
Chín điểm. Có người không thích nét vẽ mới của studio feel. so với Brain’s Base ở mùa một, và đúng là nhân vật trông khác hẳn. Có những bài review cho rằng tác giả đứng sau Hachiman nhiều quá, rằng ta được mời đồng ý với mọi quan sát của cậu mà ít khi thấy cậu bị thử thách.
Nhưng mình nghĩ mùa hai là nơi Oregairu ngừng là một bộ hài học đường châm biếm, và trở thành một câu chuyện nghiêm túc về việc ba người trẻ học cách nói thật với nhau. Mà như Hachiman phát hiện, đó là yêu cầu khó nhất mà câu lạc bộ từng nhận. Khó hơn mọi lời tỏ tình giả, mọi cuộc bầu cử, mọi sự kiện Giáng sinh. Bởi vì người nhờ, lần này, là chính cậu.
Nguồn tham khảo:
Tiếng Việt
Mình đã tìm nhưng chưa thấy bài phân tích tiếng Việt nào về Oregairu Zoku để dẫn. Nếu bạn biết, hãy để lại cho mình.
Tiếng Anh
- Oregairu Season 2 Episode 8: Reaching for Grace — Beneath the Tangles
- “Even so, I… I want something genuine.” — Angry Anime Bitches
- Growing Up is Hard to Do: Oregairu and Hachiman — Wrong Every Time
- The Trouble With Oregairu’s Greatest Irony — Medium
- Yahari Ore no Seishun Love Come wa Machigatteiru Zoku — RandomC
- My Teen Romantic Comedy SNAFU — Wikipedia