Về danh sách bài viết
Post 17/11/2026 10 phút đọc

Pulp Fiction | Chuyện Tào Lao | Một Người Chết Giữa Phim Rồi Bước Ra Khỏi Quán Ăn Ở Cuối Phim

Phân tích — Quentin Tarantino, 1994

Poster Pulp Fiction Pulp Fiction (1994) — đạo diễn và biên kịch Quentin Tarantino. Ở Việt Nam phim thường được gọi là “Chuyện tào lao”.

Một định nghĩa trong từ điển

Pulp Fiction mở đầu bằng một định nghĩa.

Trên màn hình đen, những dòng chữ trắng như trích từ một cuốn từ điển. Pulp, danh từ: một khối vật chất mềm, ẩm, không có hình dạng. Và: một tạp chí hoặc cuốn sách in những nội dung giật gân, in trên loại giấy thô, rẻ tiền.

Đó là “tiểu thuyết bột giấy” của nước Mỹ thế kỷ 20: những cuốn truyện rẻ tiền về tội phạm, súng ống, phụ nữ quyến rũ, những gã giang hồ, bán ở các sạp báo, đọc một lần rồi vứt. Quentin Tarantino lấy tên ấy cho bộ phim của mình như một lời tuyên bố. Đây là một câu chuyện tào lao. Một câu chuyện rẻ tiền. Và rồi ông dùng những nguyên liệu rẻ tiền nhất để làm ra một trong những bộ phim quan trọng nhất của thập niên 1990.

VnExpress, trong bài review của mình, gọi Pulp Fiction là “chuyện tào lao lôi cuốn” của Tarantino. Mình nghĩ không có cách gọi nào hay hơn.

Một chiếc bánh burger với phô mai

Cảnh đầu tiên mà hầu hết mọi người nhớ về Pulp Fiction không phải là một vụ nổ súng. Nó là một cuộc trò chuyện về bánh burger.

Hai tay sát thủ, Vincent Vega (John Travolta) và Jules Winnfield (Samuel L. Jackson), ngồi trong xe, trên đường đến một căn hộ để đòi lại một chiếc vali cho ông trùm của họ. Và họ nói chuyện về châu Âu. Vincent vừa đi Amsterdam về. Anh kể rằng ở Paris, người ta không gọi bánh “Quarter Pounder with Cheese”, vì họ dùng hệ mét. Người ta gọi nó là “Royale with Cheese”.

Rồi họ nói chuyện về việc mát-xa chân có phải là một hành động thân mật hay không. Rồi họ đến căn hộ, gõ cửa, bước vào, và giết người.

Đó là chữ ký của Tarantino. Những nhân vật nói chuyện không ngừng, về những thứ không liên quan gì đến cốt truyện: đồ ăn nhanh, phim truyền hình, nhạc pop, những chuyện vặt vãnh của đời sống. Những tay sát thủ không phải những cỗ máy giết người lạnh lùng. Họ là những người bình thường, buồn chán, hay nói, có ý kiến về mọi thứ. Họ chỉ tình cờ làm nghề giết người.

Và chính sự bình thường ấy làm bạo lực trở nên đáng sợ hơn. Một người vừa nói chuyện với bạn về bánh burger, có thể bắn bạn ngay sau đó.

Bảy chương, không theo thứ tự

VnExpress chỉ ra rằng Pulp Fiction được chia thành bảy chương nhỏ, và chính cách kể chuyện phi tuyến tính khiến người xem bị cuốn hút ngay từ đầu. Bài trên Divine Shop dùng một hình ảnh mình rất thích: thay vì đưa khán giả đi từ A đến Z, Tarantino tự mình xáo trộn bảng chữ cái, và để khán giả vừa xem vừa tự sắp xếp lại.

Phim có ba câu chuyện chính, đan vào nhau:

Vincent Vega và vợ của Marsellus Wallace. Vincent được ông trùm Marsellus nhờ đưa vợ mình, Mia (Uma Thurman), đi chơi một tối trong lúc ông vắng nhà. Một nhiệm vụ nguy hiểm, vì có tin đồn một người đàn ông từng bị Marsellus ném từ cửa sổ tầng bốn chỉ vì mát-xa chân cho Mia. Họ đi ăn ở một nhà hàng theo chủ đề thập niên 1950, nhảy điệu twist trong một cuộc thi, và rồi Mia dùng nhầm heroin của Vincent, tưởng là cocaine.

Chiếc đồng hồ vàng. Butch (Bruce Willis), một võ sĩ quyền anh già, được Marsellus trả tiền để thua một trận đấu. Butch thắng, giết chết đối thủ, rồi bỏ trốn với số tiền cá cược. Nhưng anh phải quay lại căn hộ, vì bạn gái anh quên mang theo chiếc đồng hồ vàng của cha anh, kỷ vật của ba thế hệ.

Tình huống Bonnie. Vincent và Jules, sau khi lấy lại được chiếc vali, vô tình bắn chết một người trong xe, và phải tìm cách dọn dẹp chiếc xe đầy máu trước khi cảnh sát phát hiện.

Và những câu chuyện ấy được kể không theo thứ tự thời gian. Phim bắt đầu ở giữa, nhảy ra sau, rồi quay lại trước. Một cặp đôi trẻ chuẩn bị cướp một quán ăn ở cảnh đầu. Ta chỉ thấy kết quả của vụ cướp ấy ở cảnh cuối.

Người chết giữa phim

Và đây là điều kỳ diệu nhất của cấu trúc ấy.

Ở giữa bộ phim, trong câu chuyện về chiếc đồng hồ vàng, Butch quay về căn hộ của mình để lấy đồng hồ. Anh nghe tiếng nước xả trong nhà vệ sinh. Cửa mở. Vincent Vega bước ra, cầm một cuốn sách. Hai người nhìn nhau. Butch cầm khẩu súng mà Vincent để trên quầy bếp. Và bắn.

Vincent chết. Giữa phim. Trong nhà vệ sinh.

Rồi phim tiếp tục. Đến phần cuối, phim quay lại buổi sáng đầu tiên, buổi sáng mà Vincent và Jules đi lấy vali. Và Vincent vẫn sống. Anh ngồi trong quán ăn với Jules, ăn sáng, cãi nhau về thịt lợn. Anh bước ra khỏi quán ăn ở cảnh cuối cùng của bộ phim, sống sót, đeo kính đen, cùng Jules, bước vào ánh nắng.

Một bài trên Tadale phân tích điều này rất đúng: vì cấu trúc đảo ngược, người xem đã biết trước số phận của Vincent khi xem phần cuối. Và mọi thứ anh làm ở phần cuối, mọi câu đùa, mọi lời nói, đều có một lớp bi kịch mà chính anh không biết. Ta nhìn một người đã chết đang cười.

Mình nghĩ đó là điều làm cấu trúc của Pulp Fiction không chỉ là một trò chơi. Bằng cách xáo trộn thời gian, Tarantino cho phim một cái kết khác hẳn so với nếu kể theo thứ tự. Nếu kể thẳng, phim sẽ kết thúc với Butch phóng xe đi trên chiếc mô tô. Nhưng Tarantino chọn kết thúc với Jules và Vincent rời quán ăn. Và đó là một cái kết về sự cứu rỗi.

Ezekiel 25:17

Có một nhân vật thay đổi trong Pulp Fiction. Chỉ một. Đó là Jules.

Mỗi lần chuẩn bị giết ai đó, Jules đọc một đoạn mà anh nói là từ Kinh Thánh, sách Ê-xê-chi-ên, chương 25, câu 17. Một đoạn dài, hùng hồn, về con đường của người chính trực bị vây hãm bởi sự bất công của kẻ ích kỷ và sự bạo tàn của kẻ ác, và về cơn thịnh nộ của Chúa giáng xuống kẻ thù. Thật ra, phần lớn đoạn ấy là do Tarantino tự viết, mượn ý từ một bộ phim võ thuật Nhật Bản. Chỉ câu cuối là gần với Kinh Thánh thật.

Jules đọc nó như một nghi lễ trước khi bóp cò. Anh nói anh chỉ đọc vì nghe nó ngầu.

Rồi buổi sáng ấy, trong căn hộ, một người đàn ông trốn trong nhà vệ sinh lao ra, bắn sáu phát vào Jules và Vincent ở khoảng cách gần. Không một viên nào trúng. Những lỗ đạn nằm trên tường phía sau họ, bao quanh hình dáng của hai người.

Vincent nói đó là may mắn. Jules nói đó là sự can thiệp của thần thánh. Một phép màu. Và anh quyết định bỏ nghề.

Quán ăn

Cảnh cuối của Pulp Fiction diễn ra trong một quán ăn. Cặp đôi ở cảnh đầu phim, Pumpkin và Honey Bunny, rút súng ra cướp quán. Jules và Vincent đang ngồi ăn sáng ở đó.

Jules có thể giết họ. Đó là nghề của anh. Thay vào đó, anh chĩa súng vào Pumpkin, và đọc lại đoạn Ê-xê-chi-ên một lần nữa. Nhưng lần này, anh dừng lại và giải thích. Anh nói rằng anh đã đọc câu ấy nhiều năm mà không bao giờ nghĩ về nó. Giờ anh đang nghĩ. Có thể anh là người chính trực, còn Pumpkin là kẻ ác. Có thể Pumpkin là người chính trực, và anh là người chăn chiên. Hoặc có thể sự thật là: Pumpkin là kẻ yếu, và anh là sự bạo tàn của kẻ ác. Nhưng anh đang cố gắng. Anh đang cố gắng hết sức để trở thành người chăn chiên.

Rồi anh đưa cho Pumpkin số tiền của mình, và để cho cặp đôi đi.

Mình nghĩ đó là một trong những đoạn độc thoại hay nhất mà Tarantino từng viết, và Samuel L. Jackson đã biến nó thành một khoảnh khắc thật sự cảm động trong một bộ phim đầy máu và những câu đùa đen tối. Jules, sát thủ, tìm thấy sự cứu rỗi trong một quán ăn buổi sáng. Và vì Tarantino đặt cảnh này ở cuối phim, nó trở thành thông điệp cuối cùng của Pulp Fiction.

Vincent không tin vào phép màu. Anh tiếp tục làm sát thủ. Và chúng ta đã thấy anh chết trong nhà vệ sinh.

Nhà vệ sinh

Một chi tiết vui mà người hâm mộ hay nhắc: trong Pulp Fiction, mỗi lần Vincent đi vệ sinh, có chuyện xấu xảy ra. Anh vào nhà vệ sinh ở nhà Mia, và cô tìm thấy heroin của anh trong túi áo. Anh vào nhà vệ sinh ở quán ăn, và vụ cướp bắt đầu. Anh vào nhà vệ sinh ở căn hộ của Butch, và bước ra để chết.

Mình không biết Tarantino có cố ý không. Nhưng nó hợp với tinh thần của bộ phim: những thứ quan trọng nhất trong đời sống xảy ra vào những lúc tầm thường nhất. Ta đang nói chuyện về bánh burger, đang đi vệ sinh, đang ăn sáng. Rồi số phận đến.

Âm nhạc và điệu nhảy

Không thể nói về Pulp Fiction mà không nói về âm nhạc. Tarantino không dùng nhạc phim viết riêng. Ông dùng những bài hát cũ: surf rock, soul, rock and roll thập niên 1950 và 1960. Bài mở đầu, Misirlou của Dick Dale, với tiếng guitar surf rock dồn dập, trở thành một trong những bài nhạc phim nổi tiếng nhất mọi thời đại.

Và cảnh Vincent và Mia nhảy twist trong cuộc thi ở nhà hàng, trên nền bài You Never Can Tell của Chuck Berry, đã trở thành biểu tượng. Có một lý do khiến cảnh ấy đặc biệt: John Travolta từng là ngôi sao của những bộ phim nhảy như Saturday Night Fever những năm 1970, rồi sự nghiệp lụi tàn suốt hơn một thập kỷ. Tarantino mời ông vào vai Vincent, và Pulp Fiction đã hồi sinh sự nghiệp của ông. Khi Travolta nhảy trong cảnh ấy, khán giả không chỉ thấy Vincent. Họ thấy một ngôi sao đã bị lãng quên, đang nhảy trở lại.

Lời kết

Chín điểm. Pulp Fiction thắng Cành Cọ Vàng tại Liên hoan phim Cannes năm 1994, và giải Oscar Kịch bản gốc xuất sắc nhất. Với kinh phí khoảng tám triệu đô, nó thu về hơn hai trăm triệu, và thay đổi cách cả một thế hệ đạo diễn nghĩ về việc kể chuyện bằng điện ảnh.

Bài viết trên Đại Đoàn Kết gọi Tarantino là bậc thầy điện ảnh. Một bài trên 24h Hình nhận xét rằng những câu chuyện tưởng như không liên quan đến nhau lại được gắn kết chặt chẽ. Mình nghĩ điều làm Pulp Fiction sống lâu đến vậy không phải là bạo lực, không phải là những câu thoại ngầu, mà là cái cách nó nhìn đời sống: một chuỗi những sự kiện ngẫu nhiên, vô nghĩa, tào lao, mà đôi khi, nếu ta đủ chú ý, có thể chứa một phép màu.

Jules chú ý. Vincent thì không. Và bộ phim kể cho ta biết chuyện gì đã xảy ra với mỗi người.


Nguồn tham khảo:

Tiếng Việt

Tiếng Anh